DE BESTE HAVENVAKSCHOOL TER WERELD

 

DE MAN DIE HET ALLEMAAL SNAPTE

 

HANS VAN DER WIELE

Temeer omdat hij de man werd van tientallen buitenschoolse activiteiten, die weliswaar zo werden genoemd maar die wel degelijk verbonden waren aan het onderwijsplan, zonder dat er voor de leerlingen te dik bovenop te leggen. Al die kampen, wandelingen, marsen en tochten leken op basis van vrijwilligheid te worden uitgeschreven maar wee degenen die zich er niet toe aangesproken voelden; dat waren toch eigenlijk meer de watjes.

De veel te jong gestorven Hans van der Wiele was een instituut geworden. Ook al omdat velen met hem privé-banden hadden ontwikkeld die in het verlengde lagen van de schoolactiviteiten die daarbij altijd voorop bleven staan.

Voor hen werd hij bovendien een vermaarde persoonlijkheid omdat Van der Wiele, zonder daar veel anderen in te betrekken, tal van huisbezoeken aflegde aan die adressen van leerlingen “waar wat mee was”.

En vriendelijk stapte hij onaangekondigd menig huiskamer binnen om gesprekken aan te gaan met de ouders van die knullen. Niet alleen om hen voor de school te behouden, maar vooral voor de maatschappij.

Dat maakte Hans zo ongelooflijk bijzonder.

Het betekende tegelijk dat hij in die gezinssituaties als de verpersoonlijking van de Havenvakschool werd gezien.

Eigenlijk had de school zijn naam moeten dragen in plaats van de Professor die hem slechts ten dele had voorbereid. Maar zo werkt dat natuurlijk niet als de employé zelf nog zijn kunstje moet doen. Veelbetekenend is ook dat Hans bij al die marsen het aanvoerderswerk niet schuwde.

In tegendeel, hij liep voorop, moedigde aan, en bereikte dat er in leerlingen krachten werden losgemaakt die zonder hem niet aan de oppervlakte zouden zijn gekomen. Tegelijkertijd moest hijzelf ook die fysieke inspanningen leveren.

Maar zo’n reis helemaal alleen – dat was eigenlijk niets voor Van der Wiele. Daarop besloot hij drie leerlingen te vragen hem te vergezellen voor een leuk weekend Parijs, waar onder  ook ondergetekende.

Zoals het voor een dergelijk avontuur betaamt ging hij eerst de ouders van ons leerlingen langs om toestemming te vragen en uit te leggen wat de bedoeling was. Het wat vreemde verzoek aan hen werd onmiddellijk positief gehonoreerd vanwege de collectieve nieuwsgierigheid naar die mystieke Parisienne die wel eens de vrouw van onze directeur zou kunnen worden. Het mocht, en wij werden op een vrijdag opgehaald.

Ons interesseerde die tante in het geheel niet; het was ons uiteraard meer te doen om Parijs waar niemand van ons drieën ooit was geweest en wij in de haven alleen maar spannende en vooral wulpse verhalen over hadden gehoord.

Lekker Stuk

Maar toen wij werden voorgesteld aan Noëlle smolten we ademloos als verlegen pubers weg: wat een schoonheid, wat een prachtige Parisiene had die Van der Wiele aan de haak geslagen en hij glom zoals hij vast nooit eerder had gedaan.

Wie mijn twee meereizende maten waren ben ik door alle emoties volstrekt vergeten, één heette er geloof ik Bob, dus versta dit verslag ook als een oproep je alsnog te melden om wat er daarna gebeurde nog eens rustig te kunnen nabespreken.

Hans liet ons verder in Parijs behoorlijk met rust, hoe hij dat heeft aangedurfd mag een echt raadsel worden genoemd, en wij zwierven zonder een woord Frans te kennen met de metro van links naar rechts en andersom, en verzeilden ’s avonds zelfs nog in een nachtclub waarbij nog steeds de vraag relevant is waarvan wij dat toen betaald kunnen hebben.

Het was zondagavond. Noëlle zagen wij niet meer. Hans van der Wiele meldde zich bij ons hotelletje voor de terugreis en hij zag er vermoeid maar ongehoord gelukkig uit. Het moet hem niet gemakkelijk zijn gevallen aan die 500 kilometer te beginnen in de wetenschap ons daarna, volgens afspraak met de ouders, ook nog op diverse plaatsen in en in de omgeving van Rotterdam te moeten af te leveren. De reis voltrok zich in het donker. En na het passeren van de Belgische grens verzocht hij het voor ’t eerst:

“…Jongens blijf tegen mij praten, ga niet slapen, laten wij het over alles hebben, maar blijf wakker…’’.

Dit verzoek deed Hans nog een aantal malen maar omdat het onze eerste lange autoreis was konden wij het waarom niet meteen doorgronden. We hadden al zoveel geluld.

En bij Dordrecht gebeurde het. Terwijl onze ogen al waren dichtgetuimeld viel Hans in slaap, raakte aan de linkerkant een obstakel en wij sloegen met grote snelheid met de Kever driemaal over de kop. De schade was zo groot dat normaliter er niemand levend uit het wrak tevoorschijn had kunnen komen, maar om een onbekende reden, kropen wij door het kleine achterruitje de snelweg op. De auto totaal in puin, echt plat, Hans van der Wiele bleek ernaast en Bob die, terwijl hij in die ruïne eigenlijk het leven had moeten laten, zei als eerste :

“…Oei meneer Van der Wiele, kijk eens ik heb een vlekje op mijn suède jas opgelopen…”.

Zelden heb ik zulke woedende ogen gezien, maar tegelijk een zelfbeheersing zoals dat waarschijnlijk alleen van hoge marineofficieren mag worden verwacht. Er was heel veel gedoe verder, politie, onderzoek, taxi’s, het moet Hans ook nog een vermogen hebben gekost, maar tegen het ochtendgloren leverde hij ons toch individueel bij onze ouders af. Deze hadden zich niet echt ongerust gemaakt. Welnee, wat kon je gebeuren als je met zo’n directeur op stap was. En toen de zon op kwam en Hans op drie plaatsen nederige excuses had aangeboden, werd ons in één adem en vrije dag gegund.

Maar om half negen was Hans van der Wiele zelf weer present op school en bracht hij slechts verslag uit aan Juffrouw Ortt, de freule. En daarom vermoeden wij zomaar dat daarmee en op dat moment een eind was gekomen aan de stille amoureuze gevoelens van de freule voor Hans.

Wat een prachtvent, en wat voelden wij ons klein en veraf bij die uitvaart met zevenhonderd andere personen waarbij we Noëlle nauwelijks onder ogen durfde komen en het bij een verkrampte condoleance moesten laten.

Maar wat hadden we haar graag willen toeroepen dat ze eigenlijk heel veel geluk heeft gehad.

Doch niet op zo’n moment natuurlijk. Vandaar, enigszins verlaat op deze plek.

Frits Bom

Hans van der Wiele (15-12-1926 / 3-9-1979), de latere directeur van de Prof. Ruttenschool (de voortzetting van de Havenvakschool aan de Waalhaven) was aanvankelijk aangenomen als consulent voor het leerlingenstelsel.

De warme uitstraling van de ex-marineofficier onderscheidde hem, in de ogen van de toenmalige leerlingen, al snel van veel andere leerkrachten.

Hans van der Wiele in de voor hem zo bekende pose, maar nu naast Prins Claus

Samen met freule Roll Ortt  (hoofd van het HVS-secretariaat) die hem heimelijk aanbad

Tijdens diezelfde Vierdaagse (3e van links) rustend tussen “zijn  jongens

Oud-leerling Koos Wernke (toen al  bevorderd tot instructeur) tijdens een eerder jubileum van de Havenvakschool

Hans en Noëlle alweer lang nadat zij het “ jawoord” aan elkaar hadden gegeven

P.s.: intussen hebben wij contact weten te leggen met Saskia, de dochter van Hans van der Wiele, woonachtig in Parijs en konden met haar nabij de Franse hoofdstad een ontmoeting beleggen om het eventueel nagelaten fotomateriaal van haar vader te bekijken.

Het werd een nostalgisch feestje want Saskia bracht maar liefst 5 dikke albums mee die door haar vader persoonlijk waren gevuld en bijgehouden.

De nalatenschap is vrijwel zeker het meest complete Havenvakschool-dossier dat er is overgeleverd en veel van die fantastische foto’s en overige berichten van Hans van der Wiele worden op deze HVS-site gepubliceerd.

Vele honderden oud-leerlingen zien zichzelf terug op werkkampen, lange marsen en tal van andere vooral buitenschoolse activiteiten waarvan Van der Wiele de grote aanjager was.

Wij danken Saskia, en haar moeder Noëlle, op deze plaats van harte dat ze de beeldende nalatenschap aan ons in bruikleen wilden geven.




Frits,

“...Jullie vroegen naar een paar namen bij deze foto. Bezoek bij jeugdleider Henk Aarse thuis. Links voor Piet van Noort of Oort, Rechts dochter van Aarse en naast Hans van der Wiele zit Piet Laros. Volgens Piet Laros was dit in een restaurant en werd er het afscheid van Henk Aarse gevierd. Piet Laros vertegenwoordigde het 3-jarig leerlingstelsel en Piet van Oort het 2-jarig leerlingstelsel...”.

Groetjes,

Piet Laros


Bedankt Piet voor de aanvulling; ik denk dat de naam Pieter van Oord is (uit Vierpolders).

Het Ongeluk

Hoe het ongeluk geheim kon worden gehouden is nog altijd een raadsel. Hans had in zijn vrijgezellenbestaan, een enorme behoefte aan gezelschap om hem heen. En toen was de dag gekomen dat hij met zijn Volkswagen-kevertje naar Parijs wilde trekken om er zijn a.s. verloofde Noëlle te ontmoeten. Eigenlijk was die reis bedoeld om haar definitief ten huwelijk te vragen.

Op weg naar de Vier-daagse of een van de vele andere oorden waar gemarcheerd moest worden

1979