DE BESTE HAVENVAKSCHOOL TER WERELD

 

Wie de Havenvakschool geheel heeft doorlopen was destijds in het bezit van een behoorlijk aantal diploma’s, getuigschriften en oorkondes, zeker als er ook nog vervolgopleidingen waren genoten. En degenen die overal aan meededen, de ontelbare marsen, wandelingen, kampen, Outward Bound School en andere ontberingen hadden in principe aan een schoenendoos niet genoeg om de speldjes en ander bling-bling een plaats te geven. 

Niettemin is veel daarvan verloren gegaan. Toch heeft zich gelukkig een aantal oud-leerlingen gemeld dat nog veel waardevols bezit en was men bereid daarvan de foto’s op te sturen. Prachtig, want voor die papiertjes deden we het allemaal. Wat wij niet wisten is dat iedereen ongeacht zijn talenten aan het eind van de studie gewoon dat diploma kreeg, om te beginnen “maat” en “gezel”, en je moest het wel heel bont hebben gemaakt daarvoor niet in aanmerking te komen.


Van degenen die uit die beginjaren tot het eind op school dan wel het leerlingenstelsel zijn gebleven, herinneren wij er ons niet één die papierloos de haven werd ingestuurd. Prachtig een dergelijke school: allemaal knap, allemaal met vlag en wimpel afgestudeerd. De Beste Havenvakschool ter Wereld.

 

Maar tegelijk met de diploma’s werden wij ook voorzien van het lesmateriaal dat destijds voor ons was ontworpen. Daarom hieronder een bonte mengeling van herinneringen daaraan, en natuurlijk de oproep deze site te blijven voorzien van nieuw materiaal: eigen diploma’s, werkstukken, eigenlijk alles dat nog in bezit is en dat middels een plaatje de herinnering eraan levend kan houden.

ZELF VERDIEND


Het diploma waarmee de eerste twee jaar van de Havenvakschool-opleiding werd afgerond: het beroemde Getuigschrift MAAT.

 

Henk Leentvaar die het getuigschrift in 1958 ontving zou nadien nog vele diploma’s behalen die hem uiteindelijk op een prima positie in de haven zouden brengen.

 

Rechtsonder is de handtekening te zien van Koos van Katwijk, de adjunct-directeur op dat moment van de Havenvakschool.

 


Hetzelfde diploma MAAT maar een jaartje later toegekend aan Cor van Herpen.

Plotseling is de handtekening van Koos van Katwijk afwezig en vervangen door een ondertekenaar die wij niet thuis kunnen brengen.

 

En foei Cor! Je hebt het getuigschrift niet zelf ondertekend. Niet geldig dus. Al die jaren ongediplomeerd rondgelopen.


Vaak zouden de getuigschriften van vorm veranderen; hier is de kleur sterk afwijkend van de eerste documenten.

Later zouden ook de teksten telkens worden aangepast aan nieuwe opvattingen. Het maakte voor het bedrijfsleven wel erg ingewikkeld om te kunnen beoordelen of de diploma’s van oud-leerlingen wel de juiste waren, hoewel nooit ernstige problemen hieromtrent werden gemeld of bekend zijn.

 

Bovendien praten wij over een tijd dat de sollicitant meestal op zijn woord werd geloofd als hij beweerde gediplomeerd te zijn. Zelden werd dit gecontroleerd.


Het getuigschrift GEZEL was weliswaar het kroonjuweel voor al degenen die er zich gedurende 4 lange jaren voor hadden ingespannen (voor de meesten trouwens 5 jaar omdat er eerst de VBK –voorbereidende klasse- nog aan vooraf was gegaan), maar zonder dat er in die dagen veel luidruchtigheid aan werd gegeven kwam het diploma – volkomen terecht – ook in handen van de minder getalenteerde jongens.

 

Dus ook de knullen die wat meer moeite hadden met de theorievakken kregen het papier. Immers, het waren tegelijkertijd uitstekende havenwerkers waren gebleken.

 

Goed gezien en opgezet door de achtereenvolgende HVS-directies en leraren.

 

Het HVS-logo was intussen stiekem vervangen door een SVH-logo. De eerste pogingen om de naam Havenvakschool te doen verdwijnen.



Weer een andere vorm van het “Getuigschrift Gezel”. Hier moet het blauwe keurmerkstempel in de linkerbovenhoek het bewijs leveren dat, in dit geval Henny Hartog, het leerlingenstelsel naar behoren heeft afgerond





Het beroemde boekje De Platte Wagen. De Plattewagen was een bekoorlijk voertuig, want hierop je dag doorbrengen betekende niet te hoven tillen, sjouwen, laden of lossen. Je behoefde alleen de goederen maar van a naar b te sturen. Maar het was een levensgevaarlijk vehikel omdat vooruitlopend op het hekwerk zoals op de foto’s hier is te zien dat ijzeren geraamte ontbrak. Stuurde je aldus de wagen achteruit, en als je er zelf omgedraaid opstond leek dat “vooruit” dan kon de bestuurder klem komen te zitten als er niet bijtijds werd geremd.

 Veel ongelukken waren het gevolg. Vandaar die aparte cursus.


Fred van der Waals, die deze fotootjes stuurde, meldt dan ook eerlijk:

“…Zelf ben ik toen gezakt voor het Plattewagen rijden, ik maakte een stuurfout en reed tegen het schip aan…”.



En het kon ook zó; weer een ander uitziend diploma, het certificaat dat Izaak Huizinga behaalde omdat hij met goed gevolg de cursus Havenwerker had gevolgd.

 

Moeten wij spreken van een ratjetoe aan schriftelijke bewijzen van vakmanschap? Misschien niet. Maar het geeft wel te denken hoe de havenbedrijven allemaal konden weten welk diploma op welke bekwaamheid nu eigenlijk van toepassing was.


Het HVS-logo, bij velen vastgehecht op de linker borstzak, dat heel geruisloos zou worden vervangen door het embleem van de Stichting Vakopleiding Havenbedrijf, het SVH-logo. Maar gelukkig is het goed geconserveerd bewaard gebleven door Oud-leerling Henny Hartog. Het verdwijnen ervan was voor het eerst dan de oud-leerlingen een beetje pijn voelden.

Die zou later heftiger worden…toen er nog meer sneuvelde.


Ruim een decennium later zou het fel begeerde Gezellenpapier er uitzien zoals hier.

Plotseling heette de Stichting Vakopleiding nu “Stichting ter bevordering van het Leerlingstelsel in het Havenbedrijf in Nederland”.

Het diploma werd ons toegezonden door Albert Knoop.

Nadien zouden er nog veel meer onnavolgbare naamsveranderingen plaatsvinden, zo vaak zelfs dat de naam Havenvakschool helemaal verdween.

 

Maar niet uit de herinnering van de ontelbare oud-leerlingen van dat prachtige instituut, blijkens ook de enorme response op al wat er op deze site aan de vergetelheid wordt onttrokken.


































In de grote hoeveelheid diploma’s, certificaten en getuigschriften hier qua vorm weer twee afwijkende diploma’s die in dit geval door  Henny Hartog werden behaald aan de HVS.







Naar onze herinnering is dit een van de eerste diploma’s die in de Rotterdamse haven werden verstrekt aan jongeren die slechts tijdelijk of ten dele iets met de Havenvakschool te maken hadden.

Het was een soort toelatingstest zoals Egbert Kamp die moest doen nadat hij een avondcursus op de Havenvakschool had gedaan. Geen echte HVS-leerling dus maar een opleiding die jongens konden volgen die al elders in de haven werkzaam waren.




Egbert Kamp schrijft erover:

 

“Ik werkte toen bij de Centrale Graan Factory en om hoger op te komen en heb ik toen in de avonduren een cursus gedaan en zou hierna nog verder studeren. Omdat men de afspraken niet na kwam ben ik weggegaan uit de haven en ben weer gaan timmeren. Waarom dit bericht? Als bijlage ziet u het Waardering Sleutel-Diploma wat ik toen heb ontvangen.”

 

Wij danken Egbert hartelijk voor toezending van dit diploma en willen hem troosten met de feitelijkheid dat nog veel meer “afgestudeerden” het qua ambacht later niet in de haven zouden zoeken.













En in het vervolg op de Havenvakschoolperiode van 5 lange jaren was het voor veel van de oud-leerlingen nog lang niet afgelopen.

Er werden aanvullende beroepsopleidingen gevolgd, zoals hiernaast is te zien op “de verklaring” aan Henk Leentvaar dat hij gedurende een half jaar zich heeft bekwaamd voor een functie in het middenkader.

 

Opmerkelijk is, doch geheel in de geest van de daaraan voorafgaande Havenvakschool, dat voor dit papier geen examen behoefde te worden afgelegd.

 

Namens de Hogere Haven- en Vervoerschool werd het getuigschrift ondertekend en uitgereikt door Wil van Zutphen, de vroegere entertainer van de HVS, die intussen was opgeklommen tot directeur van dit instituut.



Nog een diploma ter bevestiging van de bekwaamheid die in dit geval Henk Leenvaar zich in de praktijk had eigengemaakt ter zake de HAVENARBEID.

 

Dit diploma werd toegekend ongeveer aan het eind van het leerlingenstelsel en het blijft een beetje de vraag wat het toevoegde aan dat van GEZEL en wat er extra’s voor moest worden gedaan.

 

Mogelijk dat Henk Leentvaar dat nog wat kan toelichten, zodat dit op deze plaats aanvullend kan worden meegenomen.

 

En weer een nieuwe naam aan het pleidingsfirmament. Nu bestaat er plotseling een Stichting “Genootschap tot Bevordering van het Leerlingstelsel in Rotterdam en Omstreken”. 

Het wordt alom verwarder in plaats van overzichtelijker.
















En wat die Stichting “Genootschap tot Bevordering van het Leerlingstelsel in Rotterdam en Omstreken” precies voorstelde blijkt dan weer uit de leerovereenkomst die men ermee diende aan te gaan.

 

Het opleidingsdoel werd er wel zeer breed in geformuleerd: “een praktische opleiding in diverse functies in het havenbedrijf”. Maar goed, die Leentvaar bleef doorstuderen en pakte ze allemaal.


We vermoeden dat hij op de reünie in jacket of rok zal verschijnen, met zo’n fez met een touwtje eraan op zijn knar.








Het zou nog veel gecompliceerder worden ofschoon Hendrik Leentvaar de juiste weg maar bleef vinden. En met succes, getuige dit diploma voor Controle-, Expeditie-, en Veemarbeid.

 

Nu heette het opleidingsinstituut weer “Stichting Regionaal Leerlingstelsel Zuid-Holland Zuid”, maar gelukkig deden ze het samen met de “Stichting Vakopleiding Havenbedrijf”.

 

En wij schrijven nog pas 1961 toen deze hoos aan diplomamogelijkheden een feit werd. In de jaren tachtig en negentig kon nagenoeg geen ex-leerling er nog een touw aan vastknopen waar zijn ouwe trouwe school was gebleven.





En om voor dat Controle-, Expeditie-, en Veemarbeid-diploma te kunnen afstuderen moest er eerst een leerovereenkomst worden afgesloten zoals hier links is te zien.

 

Het blijkt hier te gaan om een opleiding tot leerling-controleur die wel degelijk aan de Havenvakschool Waalhaven Zz. 18 werd gegeven.







Maar gelukkig bleven velen van ons zich met vervolgopleidingen bekwamen in tal van gespecialiseerde functies.

 

Hier het certificaat dat in 1970 werd toegekend aan oud HVS-leerling Bob van Brenkelen, waarmee hij gediplomeerd PLOEGLEIDER werd.












Een andere kleur en ook een ander Certificaat maar ook afgegeven door de Stichting Vakopleiding Havenbedrijf.

Het betreft hier het document toegekend aan Aart Visser, na zijn aanvullende cursus Lager Kader Machinaalbedrijf















En op weg naar dit alles waren er natuurlijk in den beginne de tussentijdse rapporten op de Havenvakschool.

 

Hier een pracht exemplaar van een rapport uit 1955 waar leerling Peter Scheffers zelfs een eervolle vermelding krijgt voor zijn studieresultaten v.w.b. de ligging van de havens en de ligging van de bedrijven.

 

We zullen hem op de reünie overhoren of ie nog zo knap is, de uitslover.













Opgestuurd door Aart Visser.

Dit zijn de beoordelingsrapporten waarop de leerlingen in het Leerlingenstel per half jaar door een ander bedrijf werden beoordeeld.

Maar ook de prestaties op school, veelal tijdens de avond nu, werden er nauwgezet op bijgehouden.



En mochten de AVO-cijfers wat tegenvallen dan werden die ruimschoots goedgemaakt door die voor Havenleer, en daar ging het vaak om op weg naar het uiteindelijke diploma “Gezel”. Dus met Aart Visser is het helemaal goed gekomen.


En op weg naar al die diploma’s ging het telkens weer hierom: de beroemde bruine, blauwe en groene boekjes met daarin de aantekeningen van de vorderingen. Aangeleverd door Peter Scheffers. Hartelijk dank ervoor.


Fantastisch. Ze hebben ze nog allemaal; de Oud-leerlingen en tweeling Barbier.


De periodeboeken uit de eerste HVS-periode in de jaren 1953 t/m 1956.

Een echt antiquariatisch bezit. Eigenlijk is het de moeite waarde elke pagina ervan nog eens open te slaan. En wie weet komt het daar nog eens van op deze site. Koesteren mannen, dit zeldzame bezit, temeer omdat het bij jullie nog helemaal compleet is.



En wat te denken van deze prachtige IVIO-takenboeken die lange tijd dienst hebben gedaan als educatief materiaal voor onze algemene vorming.

 



































En die leerstof leverde dan deze twee diploma’s op voor allerhande vakken van het Algemeen Vormend Onderwijs (AVO).




















Weer een ander diploma waarmee de algemene vorming van de leerling werd bekrachtigd. Dit diploma behoort toe aan Frans Delmee;

Het werd uitgereikt in 1962















Nog meer takenboeken en IVIO-onderwijsmateriaal. Dit heeft oud-leerling Fred van der Waals nog in bezit.










Een wel heel bijzondere herinnering. Elke HVS-leerling werd geacht het Plimsolmerk geheel te doorgronden, alsof men bij het stuwen onderdeks telkens het ruim diende te verlaten om aan de zijkant van het schip af te lezen of er nog een pallet bij kon. Het soortelijk gewicht van water is niet altijd hetzelfde. Daarom kunnen schepen in tropisch zoetwater zwaarder beladen worden dan in het Noordatlantische zeewater in de winter. En er waren nog veel meer water-varianten. En dat wisten wij nu toch maar mooi voor de rest van onze levens.



Een ander chapiter nu. 

 

Want dan zijn er natuurlijk de Oud-leerlingen die met trots ook andere diploma’s en getuigschriften overleggen. Zo is Cor Oosthoek erg ingenomen met zijn Blarenkaart-paspoort; waarschijnlijk een oorkonde of een boekje met gegevens over de voetenschade opgelopen tijdens lange HVS-marsen.

Laat het maar weten Cor, wat is dit voor een bijzondere ansicht waarop je zo trots bent.

 

En Cor meldde ons dus aanvullend:

 

“Dit boekje werd inderdaad gebruikt om je "blarenscore" bij de 80 km mars bij te houden en is op deze manier een keer of 3(4?) gebruikt. Ik heb er zelf 3 stuks van. Ter informatie : er staan geen blaren in vermeld bij mij.”












Vermoedelijk heeft Cor Oosthoek zich met zijn blessures in1964 tegoed gedaan aan het bijgaande menu dat werd geserveerd ter gelegenheid van de Wandelmars Amsterdam-Rotterdam nu 45 jaar geleden





Dassen en speldjes. Het is allemaal heel bijzonder Havenvakschoolmateriaal dat werd ontworpen om de helden van weleer eeuwigheidbetekenis toe te kennen. De mars Utrecht-Amsterdam uit 1969, is die ooit gehouden dan? Bekender was de Amsterdam-Rotterdam-mars van 80 km., maar de mars van Renesse-Rotterdam die evenzeer maar liefst 80 km. bedroeg voelen sommigen nog in de voeten. En dan de originele HVS-stropdas en die van de Outward Bound School; zij vertegenwoordigden een waarde die gelijk stond aan menig diploma.


Om de duidelijkheid te dienen stuurde Cor Oosthoek de volgende toelichting:

 

“Dit zijn dus de bekende Vierdaagse medailles: de afbeelding van de medailles is als volgt, de rechtse (koperkleurig) is de Vierdaagse medaille (die men kreeg van de 1ste t/m 4de keer: 1x lopen=medaille, de 2de keer een kroontje erop, 3de, 4de keer een cijfer - het 50je erop is de afstand. In het begin liepen we trouwens de 55 km met bepakking: een soort van verzwaarde witte gordel. De middelste (bronskleurig/blauw) is de medaille die men kreeg vanaf 5x t/m 9: medaille, 6x kroon erop 7,8,9 weer cijfer. De linkse (goudkleurig/groen/wit) is dus van 10x en hoger:

medaille, kroontje bij 11 en daarna de cijfers, zoals je ziet is het bij mij geëindigd bij 16 (15 x met deHVS-1x in dienst)”.

 

Heerlijk Cor voor je bijschrift, we snappen er geen zak van, maar wel dat je een kampioen afstandsloper was en daarvoor alsnog hulde ook van onze kant.


En dan twee raadsels. De versierselen links die iets met de Havenvakschool te maken hebben kunnen wij niet thuis brengen. Wie lost het raadseltje op. En dan de penning met Mao, de Chinese dictator die in die jaren furore oogstte met zijn rode boekje zou iets met de HVS van doen hebben gehad?!


Wij kunnen het ons haast niet voorstellen, of het moet de Rotterdamse vrijage zijn geweest met de haven van Shanghai, maar daar hadden de leerlingen van de Havenvakschool niet veel mee van doen; althans, volgens onze herinneringen. Wie weet beter.

Eén van de oud-leerlingen heeft ons er intussen op attent gemaakt dat dit soort penningen meestal afkomstig waren van Chinese schepen, en dat er ook een behoorlijke verzamelwoede heerste ter zake het beroemde Rode Boekje van MAO dat kwistig door de Chinese zeelui werd verspreid over de wereld. Meestal lagen deze schepen afgemeerd in de Waalhaven.



Cor Oosthoek meldde er dit over: “de andere vraag van het Mao speldje is denk als volgt te verklaren: in die tijd kwamen aan de waalhaven ( vooral bij Pakhoed) veel Chinese boten en het werd een sport onder de leerlingen om zo'n speldje te scoren met natuurlijk het bijhorende "Rode Boekje", er zullen misschien wel oud leerlingen zijn die dat nog in bezit hebben.”


De decoratie van de beroemde Kennedymars waarvan de Havenvakschool een initiatiefnemer was (Van der Wiele). Ook de andere onderscheidingen hierboven vormen de trofeeën van bijzondere inspanningen die bij de leerlingen van dit moment niet meer voorkomen.


En nog veel meer prullaria bereikte ons. Nog een serie stropdassen, nu van Bob Dekker die de exemplaren kennelijk al die jaren heeft bewaard.  Er moet op de Havenvakschool een stiekeme stropdashobbyist hebben rondgelopen want nooit eerder zagen wij zoveel HVS-soorten bij elkaar.


En toen de Havenvakschool plotseling Prof. Rutten moest gaan heten (het slechtste besluit van de laatste halve eeuw omdat daarmee het begin werd gemaakt van het verdwijnen van de woorden “HAVENVAK” gekoppeld aan “SCHOOL”) deed kennelijk ook de armoede intrede.

De officiële logo’s moesten het ontgelden en ze kwamen terecht op jute, een materiaal zoals wij dat al hadden leren kennen van de loodzware balen koffie.


Hallo, 

Voor Wat We Kregen

Diploma voor 1500m zwemmen in het Voornse kanaal.

Terwijl de ene helft van de groep in het Voornse Kanaal lag, liep de andere groep voor de veiligheid langs de kant mee met grote haak.

In noodgevallen kon de veiligheidgroep je aan de kant trekken.

Fred van der Waals.



Nog meer herinneringen; ditmaal van Fred van der Waals. De aandenkens aan achtereenvolgende zomerkampen die kennelijk met een wimpel als bewijsstuk dienden te worden herdacht, en links weer een diploma dat te behalen viel (1962) het zwemdiploma 1500 meter.

En zo legde de Havenvakschool zich werkelijk op alles dat maar sport heette toe.


En zo werd het thuisfront ervan op de hoogte gesteld hoe zoonlief zich had gedragen.

 

Anderzijds (zie hiernaast) was er ook ruimte voor het verslag van de leerlingen zelf om de ervaringen te communiceren.



En tot slot hier links een van de meest waardevolle getuigschriften die HVS-ers in de jaren zestig konden verwerven was het exemplaar dat de Outward Bound School verstrekte.

Wat dat was voor een instituut?


Zie daarvoor “Het Laatste Nieuws”.

WAT WE 
ONTVINGEN
                             

Heel geruisloos veranderden de rechtspersoon HVS (Stichting Havenvakschool) in SVH (Stichting Vakopleiding Havenbedrijf) en daarmee ook de emblemen en logo’s.
Het leek of niemand daarin betrokken werd – het gebeurde zomaar. 
Plots waren ons trotse HVS-logo en embleem verdwenen.